Slapeloosheid of slaapstoornis

SlaapproblemenInleiding[1]:

Eenderde van de volwassenen heeft problemen met de slaap. Op hogere leeftijd komen slaapklachten meer voor.

Inleiding[1]:

Eenderde van de volwassenen heeft problemen met de slaap. Op hogere leeftijd komen slaapklachten meer voor.

Bij 90% van alle slaapstoornissen is er sprake van slapeloosheid. Bij slapeloosheid is er een slaaptekort of een slechte slaap, zoals moeilijk in- en doorslapen, vaak wakker worden of onrustig dromen. Slapeloosheid gaat altijd samen met beperkingen in het functioneren gedurende de dag. Het is dus altijd een 24-uurs probleem.  Duurt dit langer dan 3 weken dan wordt gesproken van een langdurige slapeloosheid. Wanneer er langdurige slapeloosheid is met een sterke afname in het dagelijks functioneren dan is de kans groot dat er sprake is van een slaapstoornis. Men onderscheid verschillende stoornissen:

  • Insomnia: Wanneer het inslapen en doorslapen verstoord is
  • Dysomnia: Verstoringen in het waak en slaap schema
  • Hypersomnia: Wanneer er sprake is van teveel slaap
  • Parasomnia: Verstoringen die verbonden zijn met de slaap, zoals tandenknarsen, nachtmerries of slaapwandelen enz.

Slapeloosheid en verhoogde activiteit:

Bij slapeloosheid of slaapstoornissen is er vaak een verhoogd niveau van activiteit. Dit uit zich op verschillende manieren: Lichamelijk onder andere in een verhoogde lichaamsspanning, ademhaling en hartslag en bewegingsonrust. Psychisch door aanwezigheid van angst, stress, piekeren en slaapbelemmerende gedachten. Bij langdurige slapeloosheid ontstaat vaak een spiraal van niet kunnen slapen, versterkt door de frustratie en angst niet te kunnen slapen, dit veroorzaakt een verhoging in de activiteit. Deze negatieve spiraal kan versterkt worden door verkeerd slaapgedrag, zoals alcohol of slaapmedicatie nemen of erg lang in bed blijven of ’s middags lang slapen.

Gewone slaap:

65% van de volwassenen slaapt 7-8 uur per dag. 8% kan toe met minder dan 5 uur slaap, terwijl 2% langer dan 10 uur nodig heeft. Een nacht slaap kent z’n 4 a 5 slaapcycli van ongeveer 1,5 uur. In een slaapcyclus worden verschillende stadia van sluimerslaap tot diepe slaap doorlopen. Tussendoor is er regelmatig een REM-slaap vernoemd naar de snelle oogbewegingen die erin plaats vinden. In de REM-slaap blijft het lichaam verslapt. Tussen de stadia door is het normaal dat je heel kort even licht wakker wordt, de meeste mensen zijn dit niet eens bewust. Normaal valt men in z’n 15 minuten in slaap. Een iets langere inslaapperiode is niet erg en heeft meestal geen invloed op de slaperigheid overdag.

Psychosomatische fysiotherapie bij slapeloosheid:

Samen met de psychosomatische fysiotherapeut kunt u zoeken naar ontspanningsoefeningen die de activiteit verlagen en de slaap stimuleren. Er zijn speciale oefeningen die hierop gericht zijn.

Tevens kunt u samen kijken wat er aan uw slaapgedrag en omgeving verbeterd kan worden. Dit wordt ook wel slaaphygiëne genoemd.

Wanneer piekeren op de voorgrond staat, kan gekeken worden hoe u dit concreet kunt aanpakken. Dit kan bijvoorbeeld met een piekertraining.

Tot slot is slapeloosheid soms een gevolg van andere lichamelijke of psychosomatische klachten, zoals spier- of gewrichtsklachten,  spanningsklachten, depressiviteit of angst. Wanneer aan herstel van deze klachten gewerkt wordt dan heeft dit ook een positief effect op de slaap.

 


 

[1] NGH-standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen, Huisarts Wet 2005