Hoofdpijn & Migraine

Er zijn vele verschillende soorten hoofdpijn, hier ga ik in op de meest voorkomende:

Spanningshoofdpijn:

Bij deze hoofdpijn is er een drukkende, knellende pijn. Deze zit meestal aan beide kanten van het hoofd, of als een band om het hoofd heen. Ook de spieren van de schouders, de nek en de schedel zijn vaak extra gevoelig. Soms kunt u ook last hebben van fel licht of hard geluid. Misschien heeft u minder zin in eten, maar u bent niet misselijk.

Spanningshoofdpijn kan een half uur tot een paar dagen aanhouden. Het komt zelden voor dat iemand iedere dag last heeft van spanningshoofdpijn.

Migraine:

Bij migraine is er een hevige bonzende pijn aan één of aan beide kanten van het hoofd. De pijn komt in aanvallen en wordt erger bij inspanning. Het gaat samen met misselijkheid en soms zelfs overgeven. Fel licht en hard geluid worden slecht verdragen. Het liefst wil men gewoon op bed liggen. Bij sommige mensen wordt de migraineaanval voorafgegaan door schitteringen, flitsen of golvende beelden (aura), of voelt men tintelingen aan één kant van het lichaam.

Een migraineaanval kan 4 tot 72 uur duren, maar is meestal binnen één dag over. Sommige mensen hebben slechts af en toe een migraineaanval, anderen hebben er regelmatig last van.

Mengvorm:

De helft van de migraine patiënten hebben ook last van spanningshoofdpijn (Arena e.a., 1996).

Oorzaken en uitlokkende factoren1,2:

Bij zowel spanningshoofdpijn als migraine zijn spierspanningen, spierknopen (triggerpoints) in de hals, schouders en het hoofd en een belastende  houding of te weinig wisselen van de houding aangetoond.

Bij de factoren die hoofdpijn kunnen uitlokken is duidelijk dat spanningen of stress vaak een rol spelen, bijvoorbeeld thuis, op school of op het werk. Hierbij zijn de dagelijkse matige stressoren (daily hassles) vaak bij spanningshoofdpijn meer verantwoordelijk dan de grote, stressvolle gebeurtenissen (De Benedittis e.a. 1992). Migraine treed meer op wanneer de stress over haar hoogtepunt heen is.

Andere factoren (triggers) die de hoofdpijn kunnen uitlokken zijn: Slecht (of onregelmatig) slapen3, moeheid of ergens tegen opzien, cafeïne onttrekking, sommige medicijnen, sommige voedingsmiddelen, maaltijden overslaan, hormoonwisselingen (rondom menstruatie cyclus), soms wordt het niet uiten van negatieve emoties ook beschreven. Soms is er echter geen duidelijke reden aan te wijzen.

Wat kunt u zelf doen:

Wanneer u regelmatig of langdurig last heeft van hoofdpijn en soms ook niet kan aanwijzen wat dit uitlokt, dan is dit vaak een last. Het is dan goed de klachten serieus te nemen en te kijken wat u eraan kunt doen.

Een goed begin kan zijn om eens een hoofdpijndagboek bij te houden. Dit kan helpen om er achter te komen hoe de klachten ontstaan en wat u kunt doen om de klachten te verminderen of zelfs te voorkomen.

Verder kunt u zelfstandig:

  • Achterhalen wat bij u spanningshoofdpijn of migraine uitlokt
  • De hoofdpijn/migraine triggers vermijden
  • Leren stress/spanning te verminderen (zie zelf spanning verminderen).
  • Eten met regelmaat en vermijden van voeding die de hoofdpijn opwekt
  • Regelmatig bewegen (liefst niet te intensieve/explosieve activiteiten)

Wanneer u de hoofdpijn voelt opkomen, dan kunt u uw spieren in de hals, schouders en hoofd licht masseren. Door even te gaan liggen kunt u proberen te ontspannen. Dit kan helpen de pijn te verlichten.

Bij regelmatige migraine is het verstandig de omgeving hierover in te lichten, zodat zij het begrijpen als u bijvoorbeeld uw werk wilt onderbreken of op bed wilt gaan liggen.

Kijk voor meer informatie op www.hoofdpijn.nl

Psychosomatische fysiotherapie:

Er zijn veel aangrijpingspunten voor de behandeling bij hoofdpijnklachten. Als psychosomatisch fysiotherapeut heb ik mij hierin gespecialiseerd:

  • Massage gericht op het verminderen van spierspanning (of deze nu oorzaak of gevolg is van de hoofdpijn).
  • Triggerpoint massage gericht op het verminderen van pijn uit spierknopen. Tevens kan aangeleerd worden hoe je zelf de pijn verminderd door aan te leren hoe je zelfstandig de triggerpoints kunt uitmasseren.
  • Bewegingsbeperkingen in de nek kunnen losgemaakt worden (mobiliseringtechnieken en oefeningen).
  • Er kan gezocht worden naar een ontspannen lichaamshouding (en werkplek instelling) waarbij de nekspieren minder belast worden.
  • Ontspanningstherapie is effectief bij spanningshoofdpijn. (ruim 50% reductie van klachten door kortdurende gemakkelijk te leren ontspanningsoefeningen). Dit is ongeveer gelijk aan de effecten van medicatie en de effecten zijn duurzaam. zie ook Behandelingen gericht op ontspanning effectief bij spanningshoofdpijn?
  • Bij migraine kan ontspanningstherapie helpen het aantal aanvallen te verminderen.
  • Huid/Bindweefsel spanning kan met bindweefselmassage losgemaakt worden.
  • Waar spierspanning onbewust een rol speelt kan men bewust gemaakt worden van spanning, dit is een onderdeel van lichaambewustwording. Dit kan met ook met myofeedback of tijdens massage of beweegoefeningen.
  • Een belangrijk onderdeel van de behandeling bij Migraine is het achterhalen en vermijden van triggerfactoren.
  • Waar spanning of stress als triggerfactor een rol speelt kan psychosomatische fysiotherapie helpen beter met stressoren om te gaan door stressmanagment training

Ik vind het belangrijk dat bij de behandeling niet te snel gericht wordt op stress als oorzaak, want zoals u kunt zien, zijn er meerdere factoren die een rol spelen. Gezamenlijk kijk ik met u welke behandeling bij u helpt om de hoofdpijn te verminderen.

Zie clientervaring voor wat behandeling opgeleverd heeft.

Bronnen:

1: P. van Burken, J. Swank: Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut 2000, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten.
2: www.hoofdpijn.nl
3: Jason C. et al.: Pijncopingstrategieen voor spanningshoofdpijn; mogelijke gevolgen voor slaapstoornissen? Jounal of Clinical Sleep Medicine. februari 2009.