Bewegen als therapie bij psychische klachten

Bewegen als therapie bij psychische klachtenBewegen en psychische gezondheid:

Dat bewegen goed is voor je algemene conditie en belastbaarheid is al lang een bekend gegeven. Sinds kort is er ook bewezen dat mensen die regelmatig lichamelijk actief zijn een betere psychische gezondheid hebben. Dit blijkt uit een groot onderzoek gehouden onder de Nederlandse bevolking in 2009[1]*.  Zij hebben bijvoorbeeld 1,5 keer zo’n kleine kans op het hebben en krijgen van een psychische stoornis. En wanneer er sprake is van een psychische stoornis, dan zijn ze 1,5 keer zo vaak hersteld dan mensen die niet regelmatig actief bewegen.

De behandeling bewegingstherapie wordt niet voor niets steeds populairder: veel mensen ervaren het als een enorme steun bij het herstel van hun depressie of burnout. Genezen door regelmatig te bewegen. Het heeft een positieve uitwerking op zowel lichamelijk als geestelijk vlak en kent geen bijwerkingen die bij antidepressiva voorkomen. Kortom: het draagt bij aan een betere gezondheid.

Werking:

Runningtherapie en andere conditionele oefenprogramma’s helpen om de stofwisselingsprocessen in het lichaam beter te laten functioneren. Men vermoed dat door het vrijkomen van lichaamseigen stoffen, zoals endorfine, adrenaline en serotonine er een ontspannende werking op het lichaam ontstaat. Hierdoor is het gemakkelijker om te ontspannen. Tevens wordt de vetverbranding geactiveerd en verbetert het gevoel van welbevinden. Het behalen van resultaten geeft voldoening en heeft een gunstig effect op het zelfvertrouwen. Daarnaast laat het toe om het lichaam weer te ontdekken (herstel van het evenwicht tussen geest en lichaam). Het gevoel van controle over eigen leven komt terug en dat zorgt ervoor dat je er fitter uit gaat zien. Tenslotte is het ook een effectief middel tegen het vaak gehoorde piekeren, omdat het ritmisch bewegen helpt gestructureerd en helder te denken.

Runningtherapie:  

Bij runningtherapie wordt het niveau aangepast aan het individu: er wordt rekening gehouden met lichamelijke en psychische gesteldheid. Er zit een rustige opbouw in het programma. Door deze aanpak is deelname aan deze therapie voor bijna iedereen haalbaar. Speciale aandacht vanuit de fysiotherapie voor een goede techniek en opbouw vergroot de kans op het behalen van de doelen die samen van te voren zijn opgesteld.

Bewegingstherapie of sport coaching:

Ook andere sporten of beweegvormen zijn zeer geschikt voor het verbeteren van de stemming. Met name de duursporten, zoals fietsen, zwemmen, nordic walken, cardiofitness, waarbij wat langer eenzelfde soort (cyclische) beweging gemaakt wordt zijn aan te raden, maar ook krachttraining laten in onderzoeken effecten zien.

De psychosomatisch fysiotherapeutische behandeling kan variëren van training tot advisering hoe een eigen sport uitgevoerd kan worden om de kans op stemmingsverbetering te vergroten.

Psychosomatische behandeling kan aangevuld worden met ontspanningoefeningen wanneer er sprake is van een verhoogde spanning.

Wetenschappelijk onderzoek:

Een groeiend aantal onderzoeken[2],[3] concludeert dat het aannemelijk is dat bewegingstherapie een werkzame behandelvorm is voor vermindering van de depressieve kenmerken.

Er is meer wetenschappelijke onderbouwing[4] voor runningtherapie dan overige behandelingen. Wel laten onderzoeken bij andere beweegvormen zoals krachttraining gelijke effecten zien. Het kan zowel bij ernstige als milde depressie toegepast worden, want er zijn geen significante verschillen in effecten tussen de twee. Er is meer effect bij 3-5 keer dan 1 keer per week sporten[5]. Het trainen onder begeleiding heeft een positieve invloed op de uitkomst.[6] 

Voor wie?

Voor iedereen die last heeft van een sombere of lusteloze stemming. Dit kan voorkomen bij een depressieve stoornis, burnout, overspannenheid of milde angstklachten. Juist als er ook sprake is van overgewicht of een slechte fysieke conditie is bewegingstherapie aanbevolen. Daarnaast is het ook geschikt voor mensen die zoeken naar een vorm om spanning te ontladen of in het overwinnen van zichzelf en verbeteren van hun conditie, voldoening en ik-kracht te ervaren

In sommige gevallen zijn intensievere sporten, zoals runningtherapie niet aan te raden. Men kan denken aan ernstige hart, long of gewrichtsaandoeningen, verslavingen of eetstoornissen die te dwangmatig gericht zijn op afvallen. Bij twijfel over de indicatie is overleg met uw huisarts gewenst. Bij ernstige depressieve stoornissen heeft het alleen als aanvullende behandeling nut. Dit gaat altijd in overleg met de hoofdbehandelaar (psycholoog/psychiater/psychotherapeut). 

Bewegingstherapie kan dan ook goed samen gaan met andere (gedrags-) therapieën waarbij helder en gestructureerd denken een belangrijke rol speelt, zoals bij maatschappelijk werk, een psycholoog of psychiater. Het kan ondersteunend werken als men al antidepressiva gebruikt. 

Bewegingstherapie bij praktijk HersteldeBalans:

Beweging en verschillende sportvormen hebben mij zelf in het leven veel gegeven. Ik ken het plezier om mijn lijf in beweging te ontwikkelen heel goed. De voldoening als ik een bergtop beklim en bewandel, een stuk jog of racefiets door de geurende bossen en weiden. Mijn kracht ontwikkel in vechtsport of freeletics buiten in een park. Het genot van schaatsen, de verfrissing van zwemmen of watersport, het opgaan in dans, het spel met een bal en ga zo maar door.
Ik ken ook de zwaarte er soms van, de frustratie van blessures die mij door de tijd ook getemt hebben en de geen zin hebbende staat die soms goed is om naar te luisteren en soms het nodig heeft toch te gaan.

Naast dat deze ervaringen mij hebben gevormd, heb ik mij als therapeut ook via scholingen verdiept in beweeg vormen:

  • Running therapie
  • Hardloop techniektraining en bewust hardlopen.
  • Mobilizing Awareness gericht op een goed en bewust gebruik van spieren in hun volledige capabele traject en toepassen van houding tijdens sporten.
  • Mindfullness  en het meditatief bewegen
  • Qigong met in zich het bewust, lichte en vloeiende bewegen. 

In de bewegingstherapie zoals ik deze geef, combineer ik verschillende elementen, net naar wat iemand nodig heeft om te komen tot een vrij en gezond bewegen.

 


Bronnen:

[1]  Sporten en psychische gezondheid: resultaten van de ‘Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS)’, M. ten Have, R. de Graaf, K. Monshouwer. Trimbos-Instituut, Utrecht, 2009
[2] Frazer CJ, Christensen H, Griffiths KM Effectiveness of treatments for depression in older people
The Medical Journal of Australia 2005 Jun 20;182(12):627-632.

[3] Dunn AL, Trivedi MH, O'Neal HA Physical activity dose-response effects on outcomes of depression and anxiety Medicine and Science in Sports and Exercise 2001 Jun;33(6 Suppl):S587-S5
[4] GGZ, Multidisciplinaire Richtlijn Depressie- richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van volwassen cliënten met een depressie, 2005
[5] Legrand F, Heuze JP. Antidepressant effects associated with different exercise conditions in participants with depression: a pilot study. J Sport Exerc Psychol. 2007 Jun
[6]Blumenthal JA, Babyak MA, Doraiswamy PM, Watkins L, Hoffman BM, Barbour KA, Herman S, Craighead WE, Brosse AL, Waugh R, Hinderliter A, Sherwood A. Exercise and pharmacotherapy in the treatment of major depressive disorder. Psychosomatic Medicine 2007 Sep-Oct;69(7):587-596